Terra Design Studio
Care House Parallelstraat
Een voormalige school wordt een herkenbaar thuis, vormgegeven rond herinnering, oriëntatie en het dagelijks leven. Het ontwerp onderzoekt hoe de school een thuis kan worden zonder haar ruimtelijke identiteit te wissen.
Opgave
Een school die een thuis wordt
Een leegstaand schoolgebouw aan de Parallelstraat in Overschie wordt getransformeerd tot een zorgwoning voor 29 mensen die leven met dementie, met behoud van de bestaande structuur en gerichte ingrepen die oriëntatie, herkenning en dagelijkse routines ondersteunen.
Het schoolgebouw transformeren tot een zorgwoning waar privé, gemeenschap en buitenruimte met elkaar in evenwicht zijn. Geen instellingsgevoel, maar een woonomgeving, een plek waar bewoners zich oriënteren, herkennen en thuis voelen, ook wanneer het geheugen onbetrouwbaar wordt.
Locatie & Context
Overschie: buurt op menselijke maat
Aan de Parallelstraat in Overschie staat een schoolgebouw uit de jaren twintig leeg: een lang, sober volume met een centrale gang en klaslokalen aan weerszijden. Tegelijkertijd groeit in Rotterdam de vraag naar passende huisvesting voor ouderen, en specifiek voor mensen die leven met dementie.
Een gap-analyse van het zorgwoningenaanbod in de regio laat zien dat juist in dit deel van de stad ruimte is voor een nieuwe, kleinschalige zorgomgeving, niet als instelling, maar als woonplek met directe relatie tot groen en het bestaande wijkweefsel.
Situatietekening, Parallelstraat Overschie
Geschiedenis
Het gebouw heeft een verhaal
Het pand werd in 1924 opgeleverd als de Jhr. Mr. de Savornin Lohman school: een christelijke lagere school die ruim vijftig jaar generaties Overschienaren heeft onderwezen. Archieffoto's uit die periode tonen een gebouw dat sober, helder van structuur en degelijk gebouwd was, drie bouwlagen, lange gangen, klaslokalen aan weerszijden, hoge ramen voor maximaal daglicht.
Diezelfde eigenschappen, heldere structuur, ruime indeling, goede daglichttoetreding en een leesbare routing, maken het gebouw nu uitermate geschikt als woonomgeving voor mensen met dementie. Wat een goede school was, is in zijn essentie ook een goede zorgwoning: een plek waar oriëntatie en herkenning vanzelfsprekend zijn.
De transformatie respecteert die geschiedenis. De draagstructuur, het dak en de gevelmaten blijven behouden; het ritme van de oorspronkelijke klaslokalen blijft afleesbaar in de nieuwe indeling.
Analyse
Vier studies als fundament
Het ontwerp begint bij analyse. Vier studies onderbouwen de keuze voor deze locatie en dit programma: toegankelijkheid van voorzieningen in de wijk, een capaciteitsanalyse van het bestaande zorgaanbod, een Fysieke Index van de omliggende buurten, en een studie naar leegstaande gebouwen met transformatiepotentieel.
Ontwerpstrategie
Drie ruimtelijke principes
Drie ruimtelijke principes sturen het ontwerp.
01. Zorgtypologie
Drie vormen van zorgwonen
De analyse vergelijkt drie woonzorgmodellen — light supportive living, clustered living en intensive care — op basis van zelfstandigheid, toezicht, gedeelde ruimtes en toegang tot buitenruimte. Elk model organiseert de verhouding tussen privéleven, zorg en gemeenschap op een andere manier.
Deze vergelijking vormde een referentiekader voor het Care House en hielp bepalen hoe zelfstandigheid, ontmoeting en ondersteuning ruimtelijk met elkaar in balans kunnen worden gebracht.
Schaal van de unit
Kleiner wonen, meer gedeeld leven
Naast het zorgmodel werd ook de schaal van de privé-unit onderzocht. Een grotere unit kan meer dagelijkse activiteiten binnen de eigen kamer houden. Compactere units werden daarom onderzocht als een manier om bewoners vaker gebruik te laten maken van gedeelde woonruimtes, circulatie en buitenruimte.
De schaal van de woning wordt zo niet alleen een vraag van vierkante meters, maar onderdeel van een woonomgeving die beweging, ontmoeting en dagelijks contact kan ondersteunen.
02. Drempelruimte
Herkenning aan de deur
De voormalige schoolgang wordt geen anonieme passage. Rond de entrees ontstaan kleine drempelzones waarin kleur, persoonlijke objecten en herkenbare elementen bewoners helpen hun eigen deur en dagelijkse route terug te vinden.
De drempel wordt daarmee een overgang tussen gedeelde ruimte en het persoonlijke domein — een klein architectonisch moment waarin oriëntatie, identiteit en dagelijks gebruik samenkomen.
03. Licht
Van energielabel G naar A++
Het schoolgebouw draagt energielabel G, de slechtste klasse. De transformatie brengt het gebouw naar label A++: nieuwe isolatie, drievoudig glas en een warmtepomp vervangen een verouderd systeem dat het gebouw al decennia te koud en te duur houdt.
Voor mensen met dementie is daglicht geen comfort maar een therapeutische noodzaak. Voldoende lichtinval ondersteunt het bioritme, vermindert onrust en helpt bewoners de tijd lezen, ochtend, middag, avond. Nieuwe dakkapellen op het zuidgerichte dakvlak verdiepen de daglichttoetreding op de bovenverdiepingen. De zonbaanstudie toont hoe de bestaande gevelmaten en de nieuwe openingen het licht over de dag verdelen.
Herkenning & Identiteit
Ontwerpen voor herkenning
Hoe ontwerp je een plek die iemand helpt herkennen waar hij of zij is?
Voor mensen die leven met dementie ontstaat herkenning vaak niet uit één groot gebaar, maar uit kleine vertrouwde signalen. Een kleur, een voorwerp, een geur, een geluid of een herkenbare plek naast de deur kan onderdeel worden van de dagelijkse route.
Daarom werd het ontwerp niet alleen vanuit plattegronden ontwikkeld, maar ook vanuit twee bewoners: Mara, voormalig bloemist, en Jan, voormalig havenarbeider. Hun verschillende herinneringen laten zien dat een herkenbare woonomgeving niet voor iedereen hetzelfde hoeft te zijn.
Mara — voormalig bloemist
Herkenning door kleur, geur en vertrouwde objecten.
Jan — voormalig havenarbeider
Herkenning door geluid, aanraking en herinneringen aan de haven.
Concept Design
De ingreep in één beeld
De principes van herkenning, dagelijkse oriëntatie en gedeeld wonen worden ingebed in de bestaande schoolstructuur. De draagstructuur, het dak en de gevelmaten blijven behouden, terwijl nieuwe binnenwanden, dakkapellen en een nieuwe circulatiekern ruimte maken voor 29 privé-units, collectieve woonruimtes en de beschermde binnentuin.
Langsdoorsnede, 1:100
Exploded diagram, structurele opbouw van de transformatie
Begane grond
29 units, één gemeenschap
De begane grond herbergt de gemeenschappelijke woonkamer, tuinentree en zorgruimtes. De beschermde binnentuin is bereikbaar vanuit alle verdiepingen via de nieuwe circulatiekern.
Doorsnede C, perspectiefsectie
Visualisatie
Sfeerbeelden
Sfeerbeelden van de gangen, ontmoetingsruimte, gemeenschappelijke woonkamer en buitenruimte.
Resultaat
Het schoolgebouw blijft schoolgebouw
Het schoolgebouw blijft zichtbaar als schoolgebouw, maar functioneert als woonomgeving. Voor bewoners: een herkenbare, niet-medische plek met korte, leesbare routes, een eigen voordeur met eigen identiteit en directe toegang tot groen. Voor de wijk: een leegstaand pand komt terug in gebruik, en een groeiende zorgvraag krijgt een passende plek zonder dat het karakter van Overschie verandert. Mara en Jan laten zien dat die herkenning er voor iedere bewoner anders uit kan zien.
Vertel ons over uw plannen
Of het nu een kleine transformatie is of een grootschalig ontwerpvraagstuk. Begin met een gesprek.
Neem contact op →